- Erken yaşlarda konuşmaya başlayın
Yapılan araştırmalar küçük çocukların seks, alkol veya... gibi konulardaki bilmek istediklerini öncelikle ebeveynlerine sorduklarını göstermektedir. Ergenlik yaşlarında ise bu arkadaşlar, TV ve basın ve diğer kaynaklara yönelmektedir. Bu yüzden çocuğunuzla seks, AİDS gibi hastalıklar, alkol ve sigara gibi zor fakat gerekli konularda küçük yaşlarından itibaren sık sık konuşun.
- Çocuklar soru sormayı bazen zor bulur.
Her ne kadar çocuklarımıza bizlere her soruyu sorabileceğini söylesek de çocuklarımız bunu her zaman kolay bulmayabilirler. Bu durumu kolaylaştırmak için bazen seyrettiğiniz bir filmi, bazen bir haberi konuşmaya başlama bahanesi yapın. Seyrettiğiniz bir TV programı bittikten sonra konu hakkında ne düşündüğünü sormak en iyi konuşma bahanesi örnektir.
Çocuğunuzla konuşurken onun yaşına göre anlayabileceği kısa ve basit kelimeler kullanın. Birden fazla çocuğunuz varsa önemli konularda çocuklarınızla ayrı ayrı konuşun. Her yaşın anlama ve algılaması farklı olduğundan büyük çocuklar konuşmayı yönlendirirken küçüklerin sessiz kalmasına yol açabilir.
- Zor konuları konuşmak... Seks, kız-erkek ilişkileri...
Bu gibi konularda konuşmayı zor buluyorsanız, yalnız değilsiniz. Tüm dünyada birçok ebeveynin bu konuları konuşmakta zorluk çektiği bilinmektedir. Yinede size tavsiyemiz, kendinizi aşın ve konuşmayı deneyin. Bunda en önemli neden çocuğunuz sizden olmasa da arkadaş, televizyon, radyo veya diğer benzeri kaynaklarda bu konuları görüp öğreniyor. Sizden duyması en iyisi.
- Çekinmeden konuşma ortamı yaratın
Küçük çocuklar hassas konuları ebeveynleri ile tartışmayı severler. Ancak yinede çocuklar bu konularda sorularını kızmayacağımızı, duymaya açık olduğumuzu bildikleri zaman sorarlar. Sordukları sorular karşısında azarlanmayıp, cezalandırılmayacaklarını onlara anlatacak ortamı sağlamak bize bağlı ve çok önemlidir.
Bu ortamı nasıl yaratırız? Örneğin çocuğunuz “AIDS'li kaç kişi var” diye sorarsa, lütfen, “bilmiyorum, lütfen yemeğini bitir” diye geçiştirerek cevaplamayın. Ne kadar meşgul olursanız olun “bilmiyorum, ama bakıp öğrenelim” şeklinde cevap en uygun tepki olacaktır. Çocuğunuzun her sorduğu sorunun cevabını bilmek zorunda değilsiniz ve bilmediğinizi söylediğinizde sizi küçümsemeyecektir. Çocuklar “bilmiyorum” cevabini kolaylıkla kabul ederler.
Önemli bir nokta daha; çocuğunuzun bütün sorularına her zaman o anda cevap vermek zorunda değilsiniz. Eğer 10 yaşındaki çocuğunuz trafiğin en sıkışık anında araba kullanırken “bebek nasıl oluyor” gibi bir soru sorarsa, ona “bu hassas bir konu, ama şu anda açıklayamam, eve gidince yemekten sonra konuşalım” diyebilirsiniz. Ama unutmamalı ve bu sözünüzü mutlaka tutmalısınız.
- Kendi değerlerinizi çocuğunuza iyi anlatın
Ebeveyn olarak her konu hakkında çocuğunuzla konuşan ilk kişi olma avantajı ve hakkına sahipsiniz. Seks, alkol, ilikşiler veya AİDS hakkında sizden önce kimsenin onu kendi değer, bilgi ve yargıları ile yönlendirmesine izin vermeyin. İlk konuşan siz olun. Araştırmalar çocukların ebeveynlerinden onların yol göstermelerini beklediklerini göstermektedir.
- Çocuğunuzu dinleyin
Çamaşır katlarken veya alışveriş sepetini iterken çocuğumuzun söylediklerinin ne kadarını duyabiliyoruz? Çocuklarımızın, kendi öz benliklerini geliştirmek için bizim onlara ne kadar önem verdiğimizi anlamaya ihtiyaç duyarlar. Çocuğumuzu dikkatle dinlemek, hem bizim onları anlamamıza, hem de onların hangi konuyu nasıl ve ne kadar anladığını öğrenmemize yardımcı olur. Bu ayrıca bizim çocuklarımızdan bir adım önde olmamızı sağlar ve hassa konularda bize yardımcı olur. Örneğin çocuğunuz “ot nedir” diye sorarsa, “sen ne düşünüyorsun” diye cevaplayarak onun bu konuda ne bildiğini anlayabilirsiniz. “ Yenen bir şey ve garip ve komik davranmaya sebep olur” gibi bir cevap verdiğinde onun bilgi seviyesini anlayabilir cevabınızı ona göre düzenleyebilirsiniz.
Eğer çocuğunuz bir soruyu sorup hemen arkasından cevabı dinlemeden “gidip oyun oynayacağım” derse, onu o anda rahat bırakın ancak mutlaka konuyu tekrardan gündeme getirin ve açıklayın.
- Doğru cevabı olduğu gibi söylemeye çalışın
Çocuğunuzu yaşı her ne olursa olsun dürüst ve açık bir cevabı hak eder. Bu onun güven duymayı öğrenebilmesini arttırır. Ayrıca eğer bizler doğru ve yeterli açıklamayı yapamazsak çocuklar kafalarında kendi fantezilerine göre cevap oluştururlar ve bu gerçek cevaptan daha tehlikeli olabilir.
- Sabırlı olun
Bazen çocuğunuzun bir soru sorması veya bir konuyu anlatması çok uzun sürebilir. Bazen biz onların başladığı cümleyi bitirerek veya aradığı bir kelimeyi onun yerine söyleyerek bunu hızlandırmaya çalışırız. Sabırlı olmaya çalışın, böylece onun kendi düşüncelerini toparlamasına izin vererek onun sizin vakit ve ilginize değer olduğunu anlatmış olursunuz.
- Günlük olayları konuşma bahanesi olarak kullanın
Bugünün hiçli yasam temposunda her zaman oturup konuşmaya vakit ayıramadığımız gibi çocuklar çoğu zaman onlarla konuşmak istediğimizi ebeveynlerden yeni bir “nutuk zamanı ” gibi algılamaktadırlar. Bunu kolaylaştırmak için gazetede, televizyonda gördüğünüz olayları ona değişik konuda mesaj vermek ve değerlerinizi anlatmak için bahane olarak kullanın. Gazetede sınıf arkadaşına şiddet kullandığı için okuldan uzaklaştırılan çocuğun hakkında yazı gördüğünüzde bunu konuşma fırsatı olarak kullanın.
- Tekrar tekrar konuşun
Küçük çocuklar anlattıklarınızın ancak küçük bir bölümünü bir kerede anlayabilir. Bu yüzden ayni konuları tekrarlamanız gerekir. Ancak aynı konuda tekrar konuşmadan üzerinden bir süre geçmesini bekleyin ve konuşmaya başlamadan ona o konuda ne bildiğini sormayı unutmayın. Böylece ne kadar bildiğini anlar sadece ihtiyaç duyduğu konuda konuşursunuz. Ve unutmayın çocuklar öğrenmek istediklerini, konuyu iyice anlayana kadar ayni soruyu defalarca sorar. Bu çok doğaldır, amacı sizin sabrınızı denemek değildir, sabırlı ve tekrarlanan sorulara hazır olun. Onunla tekrar tekrar aynı konuyu tartışmaktan kaçınmayın. Unutmayın sizden öğrenemediğini başka kişi ve kaynaklardan öğrenecektir, bu hem sizin değerleriniz dışında hem de daha tehlikeli olabilir.
|
|
|
